จากข่วงเมรุสู่ตลาดค้าขาย
ในอดีตพื้นที่ตรงนี้คือ “ข่วงเมรุ” – โรงเก็บพระอัฐิของเจ้าเมืองเชียงใหม่หลายพระองค์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2453–2454 พระราชชายาเจ้าดารารัศมี ทรงมีพระดำริให้ย้ายพระอัฐิไปยังวัดสวนดอก แล้วร่วมกับเจ้าอินทวโรรส สร้างตลาดขึ้น ณ บริเวณเดิม
ชื่อ ‘วโรรส’ เพื่อเทิดพระนามเจ้าเมือง
ตลาดได้ชื่อว่า “วโรรส” ตามพระนามของเจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 8 จากนั้นชาวเชียงใหม่จึงเรียกกันว่า ‘กาดหลวง’ (ตลาดใหญ่ หรือ ตลาดของเจ้าหลวง)
การพัฒนาสมัย พ.ศ. 2492–2515
ตลาดเริ่มมีการก่อสร้างอาคารถาวรเมื่อปี พ.ศ. 2492 และปี พ.ศ. 2515 ได้รับการออกแบบใหม่โดยศาสตราจารย์อัน นิมมานเหมินท์ ให้เป็นตลาด 3 ชั้น พร้อมบันไดเลื่อน (ซึ่งปัจจุบันไม่ใช้งานแล้ว)
เหตุไฟไหม้ครั้งใหญ่ใน พ.ศ. 2511
เกิดไฟไหม้ครั้งใหญ่จนตลาดวอดทั้งหลัง และต้องปิดปรับปรุงก่อนจะเปิดใหม่อย่างยิ่งใหญ่ในวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2515
ความหลากหลายทางชาติพันธุ์และสินค้า
ตลาดดั้งเดิมรวมพ่อค้าแม่ค้าชาวไท-ล้านนา, จีน และชาวซิกข์ ซึ่งค้าขายสินค้าหลากหลาย เช่น สินค้าเกษตร, อาหารพื้นเมือง และผ้าทอ ที่สะท้อนถึงการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมของเมืองเชียงใหม่
บทบาทสำคัญของตลาดวโรรสในล้านนา
- ศูนย์กลางวัฒนธรรมและการค้า: ตลาดโบราณแห่งนี้เปรียบเสมือน “เส้นเลือดใหญ่” ของเชียงใหม่ เมื่อนำสินค้าท้องถิ่นและต่างถิ่นเข้ามาตลาด เพื่อแลกเปลี่ยนความกิน-อยู่ ช่วยค้ำจุนเศรษฐกิจชุมชน
- ที่รวมของฝากเหนือดั้งเดิม: ทุกวันนี้ค่ำมืด ตลาดวโรรสเต็มไปด้วยแผงไส้อั่ว, แหนม, น้ำพริกหนุ่ม, แคปหมู ที่ผลิตภัณฑ์ได้มาตรฐานตั้งแต่ยุคก่อน
- สถาปัตยกรรมถ่ายทอดยุคสมัย: จากตลาดไม้แบบเปิดโล่ง สู่ตึก 3 ชั้นทันสมัย มีบันไดเลื่อน และระบบระบายอากาศดี
สรุปความแตกต่างสำคัญ
- วิวัฒนาการสถาปัตยกรรมตลาด – จากซุ้มไม้สู่ “คอนกรีต 3 ชั้น” สะท้อนพัฒนาการด้านโครงสร้าง
- การรวมวัฒนธรรม – จากตลาดพื้นบ้าน สู่จุดเชื่อมโยงวัฒนธรรมหลายชาติพันธุ์ พร้อมของใช้ยุคใหม่
- ยังรักษากลิ่นอายล้านนา – แม้จะเปลี่ยนโฉม สินค้าพื้นเมืองยังคงเป็นหัวใจของตลาด
ภาพนี้น่าจะถ่ายขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2453–2460 (ค.ศ. 1910–1917) ซึ่งเป็นยุคแรกของตลาดหลังจากพระราชชายาเจ้าดารารัศมีทรงโปรดให้สร้างตลาดขึ้นในพื้นที่ข่วงเมรุเดิม
บรรยากาศสื่อถึงความเป็นชุมชน: การพูดคุย พ่อค้าแม่ค้ารายเล็ก และการค้าขายด้วยธรรมชาติของตลาดพื้นบ้าน
อาคารถาวร 3 ชั้น โครงสร้างคอนกรีต มีทางเดินเรียบร้อย และมีแผงสแตนเลสหรือพลาสติกแทนไม้เดิม
ตลาดยังคงเน้นอาหารและของฝากเหนือ เช่น ไส้อั่ว น้ำพริกหนุ่ม แต่มีการจัดระเบียบแผงเป็นโซนชัดเจน เช่น โซนผลไม้แห้ง เสื้อผ้า และของใช้
Exploring the Famous Warorot Market (ตลาดวโรรส) in Chiang Mai
